» Home » Spirituele leraren » Jiddu Krishnamurti als mens van zijn tijd

Jiddu Krishnamurti als mens van zijn tijd

by Katinka Hesselink - Overpeinzende.nl on April 6, 2011

Laat ik beginnen met te zeggen dat ik, sinds ik regelmatig mediteer, weer meer respect voor Jiddu Krishnamurti heb. Hij omschrijft de ervaring zo goed. Maar toch, het is niet met dank aan Krishnamurti dat ik begon met mediteren en zijn leringen waren ook geen hulp bij het DOEN ervan. En dat is precies de grens aan zijn leringen: hij was geen meditatie leraar.

Recent schreef iemand mij over zijn respect voor Krishnamurti als anti-leraar. Diegene omschreef dat hij zo’n hekel had aan mensen die andere mensen probeerden dingen te laten doen, en denken. Krishnamurti was in vergelijking zo heerlijk puur.

Klopt. Hij was niet betrokken genoeg bij de wereld om dat type fout te maken. En ja, dat is kritiek van mij aan Krishnamurti. Het vergt betrokkenheid om mensen te helpen en ja, dat betekent het risico te veel te doen. Maar overdrijven is beter dan het niet proberen.

Maar goed, ik zeg dat allemaal vanuit de context van mijn eigen leven aan het eind van de 20ste en begin 21ste eeuw.

In dit stuk wil ik eens kijken naar Krishnamurti in zijn context en ik denk dat jullie met me eens zullen zijn dat hij precies deed wat hem het meeste populariteit zou opleveren.

Met andere woorden: bewust of onbewust wist hij precies wat gezegd moest worden om hem zo groot te maken als hij werd.

Om te beginnen gaf de Theosofische Vereniging hem een wereldwijde bekendheid door aan te kondigen dat hij de komende wereldleraar was. Niet precies de huidige wereldleraar, maar het valt te betwijfelen of het publiek die nuance begreep.

Toen, juist op het moment dat een maximum aan mensen bekeerd was, en de rest zich rot lachte om de situatie, ontmantelde hij De Orde van de Ster. Dit bracht hem respect van hen die eerst gelachen hadden en hij verloor niet veel van de toewijding van de mensen die hem toegewijd waren.

Het was prachtig uit oogpunt van PR.

En het resultaat was dat hij echt een wereldleraar werd, in de letterlijke zin dat hij de rest van zijn leven de wereld rond gereisd heeft en lezingen heeft gegeven.

Recent is aangetoond dat hij pas op hield met het boekje ‘Aan de Voeten van de Meester‘ te verkopen toen hij het financieel niet meer nodig had. Dat is het enige motief dat denkbaar is, aangezien het boekje impliciet een heel andere boodschap heeft dan in Krishnamurti’s latere werk. Begrijp me niet verkeerd: ik zou het waarschijnlijk precies zo doen. Maar mensen hebben dit feit genegeerd, doordat ze geloofden in Krishnamurti’s claim dat hij niet meer wist of hij het geschreven had.

Laten we ons de jaren 30 van de 20ste eeuw voorstellen. Er was een financiële crisis. Overal ter wereld diepe armoede. De rijken verloren hun fortuin. De armen werden nog armer. Autoriteit viel onderuit. De eerste wereldoorlog was nog niet vergeten en de tweede zat er aan te komen. Nietzsche was populair vanwege zijn duistere nihilisme.

Het was een tijd voor spiritualiteit, maar voor een spiritualiteit die organisaties niet meer zo serieus nam. Organisaties als een gezonde vorm was een 19de eeuws concept. Mensen begonnen het te wantrouwen, al liet een volledige uiteenvalling van de ‘ismen’ tot de jaren 80 op zich wachten.

In die zin was Krishnamurti zijn tijd misschien vooruit. Maar ja, uiteindelijk moest ook hij er aan geloven: zijn leringen werden georganiseerd. Zeker, de Krishnamurti foundations zijn niet zo strak georganiseerd als de Theosofische Vereniging, maar het zijn organisaties. Je kunt er niet om heen te organiseren. In die zijn bleek hij eenvoudig ongelijk te hebben.

Mijn voornaamste kritiekpunt op Krishnamurti is dat hoewel hij geniale vragen stelde, en opmerkingen maakte die van diep inzicht getuigde, hij uiteindelijk niet genoeg een leraar was.

Maar had hij meer een meditatieleraar kunnen zijn zonder aan populariteit in te boeten? Ik denk het niet. De populaire meditatie leraren kwamen pas in de jaren 60 op. De mensen die serieus meditatie onderwezen voor die tijd werden niet populair. Was dat Krishnamurti’s motivatie? Ik denk niet bewust. Ik denk echter wel dat hij goed aanvoelde wat mensen konden en wilden horen, en binnen die kaders werkte. Zeker: hij zei wat hij vond dat gezegd moest worden. Ik denk dat hij in die zin eerlijk was. Maar als hij nu geleefd had, wat had hij dan gedaan?

Meditatie gebeurt niet zomaar. Het moet gedaan worden. En als je eenmaal echt bezig bent, dan heeft het zin om voorbij wat je geleerd hebt te gaan. Maar de meeste mensen hebben een basale instructie nodig om te beginnen. Zelfs al is het alleen maar zitten, met een boek erbij of een echte leraar om mee te praten.

De mensen waren hier in Krishnamurti’s vormende jaren niet klaar voor. Hij zelf mediteerde zijn hele leven lang, maar hij onderwees het niet serieus. Ok, in een paar van zijn gesprekken met leerlingen op zijn scholen kwam het onderwerp ter sprake. Wat hij onderwees zou tegenwoordig vermoedelijk mindfulness meditatie genoemd worden. Maar aangezien we niet geacht worden Krishnamurti met anderen te vergelijken, zeggen maar weinigen dit.

Misschien is mijn grootste probleem met Krishnamurti wel zijn gebrek aan commitment.

{ 44 comments }

{ 1 trackback }

Previous post:

Next post: