Ik las in het NRC (3 Mei) een artikel over spoken en wist dat ik daar iets over zou gaan schrijven. Maar na online onderzoek gedaan te hebben, weet ik niet helemaal wat ik er nou van denk. Dus in plaats van mijn eigen overpeinzingen beperk ik me voorlopig met een samenvatting en links naar mijn bronnen.
Spoken? Ja, spoken, geesten, hoe je ze ook wil noemen. Onderzoek zegt dat het ervaren van geesten kan worden gereproduceerd met complexe (maar lichte) magnetische velden of Infrageluid. Infrageluid is geluid dat we niet bewust kunnen horen (zie voetnoot). In beide gevallen gaat het om de complexiteit van het signaal dat voorspelt of mensen wel of niet iets vreemds zullen ervaren. Dat wil zeggen: een toon in infrageluid zal mensen niet snel het idee geven dat er een geest in de kamer is. Een woord in infrageluid kan dat effect wel snel hebben.
De wetenschappers zeggen nog niet dat dit bewijst dat we ons geesten verbeelden. Ze zeggen wel dat het waarschijnlijk is dat het allemaal een bijeffect is van hoe ons brein werkt. Ze hebben nagegaan dat zo’n 45% (!) van de mensen voelt of een huis spookt. En je raadt het nooit: op die plekken is meestal een meetbare onregelmatigheid in het magnetische veld. Of er is sprake van infrageluid – en ook dat kan worden gemeten. Het werkt ook andersom: op die plekken in spookhuizen waar mensen wel kunnen slapen is het magnetisme veel normaler.
Voor wie geneigd is over dit soort zaken in paniek te raken: het gaat hier om complexe magnetische velden. Dat wil zeggen dat het niet uit maakt hoe sterk het magnetische veld is, maar de variate in de golven. Vergelijk het met het verschil tussen een luide klap (een sterke, maar niet complexe golf) en een gefluisterd gesprek (zwak signaal, maar complex genoeg om informatie te bevatten). Dit alles is reden genoeg om je mobieltje of alarmklok niet te dicht bij je hoofdkussen te leggen en je pc uit te doen als je hem niet gebruikt, maar geen reden tot paniek.
Maar ja, het komt er wel op neer dat sommige wetenschappers suggereren dat ervaringen met buitenaardse wezens veroorzaakt kunnen zijn door slapen in de buurt van een elektrische alarmklok. En aangezien electromagnetische velden bij sommige mensen slapeloze nachten veroorzaken, is het misschien een goed idee om dat uit te proberen als je problemen hebt met in slaap komen. Het feit is namelijk: veel mensen voelen dit soort velden op de een of andere manier aan. Of meer objectief geformuleerd: veel mensen worden door deze velden beinvloed.
Tot zover mijn samenvatting. Nu komen de bronnen.
Richard Wiseman is een wetenschapper die het internet in zijn werk gebruikt. Hij heeft niet alleen een website met zijn officiele onderzoek, maar ook een weblog vol met spelletjes en informatie over publieke bijeenkomsten over dit veld en dergelijke. Lees bijvoorbeeld wat hij zegt over spookhuizen. Ze doen verslag van interessant onderzoek naar infrageluid tijdens concerten: niemand zag spoken, maar mensen voelden zich wel ongemakkelijk.
Het werk van Michael Persinger is moeilijker bij te houden. Dit artikel over de God Helm heeft misschien een belachelijke titel, maar de inhoud is erg boeiend. Jammer genoeg is het op geocities gezet. Aangezien geocities dit jaar gaat verdwijnen, vraag ik jullie me te vertellen als de link niet meer werkt – indien nodig zet ik het artikel op mijn eigen website. Over die helm: het stimuleren van het brein kan leiden tot religieuze, maar ook tot gewoon vreemde ervaringen. Susan Blackmore zegt bijvoorbeeld: “Pak mijn been en trek er aan, vervorm het, trek het een muur op … uit het niets, maar intens en levendig voelde ik me opeens boos… later was dit gevoel vervangen door een even hevig gevoel van angst.”
Voetnoot:
Infrageluid en Ultrageluid kunnen allebei niet door het menselijk oor gehoord worden. Infrageluid, of infrasone trillingen, hebben een frequentie onder de (ongeveer) 20 hertz. Ultrageluid, of infrasone trillingen, hebben een frequentie boven ongeveer 18 kilohertz.
{ 2 comments… read them below or add one }
Blavatsky beschrijft het waarnemen van geesten (e.d.) als een stadium op weg naar verlichting, toch?
Het wemelt op Youtube trouwens van de ´ghost footage´, wat ofwel zou kunnen impliceren dat mensen het leuk vinden om zulke footage te maken in special effects of dat er steeds meer op camera geregisteerd wordt, door de andere, namelijk digitale, manier van registreren.
Klopt (wat Blavatsky betreft) ongeveer. Het pad naar verlichting loopt voor iedereen anders – voor veel mensen hoort een grotere gevoeligheid erbij, en dat kan betekenen dat geesten waarnemen (of magnetische veranderingen, of beide) tot de mogelijkheden behoort.
Het grote gevaar waar zij, en elke andere spirituele leraar die ik ken, op wijst is dat je er in blijft steken. In termen van De Stem van de Stilte: leave the hall of learning because under every flower lies a serpent coiled (of zoiets).