» Home » Spirituele groei » Idealen, Morele overwegingen, ethiek en psychologie

Idealen, Morele overwegingen, ethiek en psychologie

by Katinka Hesselink - Overpeinzende.nl on June 24, 2011

Idealen zijn lastige dingen: aan de ene kant helpen ze ons te streven naar zelf-verbetering, wat goed is. Aan de andere kant als het niet lukt om aan die idealen te voldoen is het resultaat minder mooi.

Want als je niet aan je idealen voldoet, ga je je schuldig voelen. Het paradoxale is dat schuldgevoelens je geen beter mens maken. Schuldgevoelens kunnen je wel verbitterd maken en dat is een stuk minder leuk voor de mensen om je heen.

Ik heb mensen zien gaan van levendig en vrolijk naar defensief en verkrampt. Het is van buitenaf natuurlijk moeilijk beoordelen, maar ik wijt het aan idealen. Het was een treurig proces om te zien. Wat ze er voor terug kreeg was gemeenschap. Ik vraag me af: waar is de grens tussen  gezonde toewijding aan een gemeenschappelijke zaak en een ongezonde situatie?

Begrijp me niet verkeerd: een van de dingen die ik lang als storend ervaren heb in onze maatschappij – dat stukje Nederland waarin ik ben opgegroeid – was een gebrek aan idealisme. Ik weet niet waar ik het vandaan gehaald heb, maar als tiener vond ik winkeldiefstal normaal. Die illusie hield niet lang stand – uiteindelijk redeneerde ik dat de winkels failliet zouden gaan als iedereen van ze stal, en dus hield ik er mee op. Een vriendin die het zeker NIET normaal vond om dingen mee te nemen zonder te betalen hielp het proces een handje.

Misschien miste ik richtlijnen, duidelijkheid en structuur. De Nederlandse samenleving is niet erg goed in zeggen: ‘zo hoort het’, en ‘dat mag niet’. Als tiener was ik ook gewoon bezig de grenzen op te zoeken en ik denk dat het me teleur stelde dat die grenzen zo moeilijk te vinden waren. Achteraf was het makkelijker geweest als iemand me betrapt had.

Aan de andere kant kan ik me, nu als 37-jarige eindelijk voorstellen waar mijn Christelijke grootmoeder zo’n moeite mee had in de Christelijke moraliteit. Een beetje context: mijn grootmoeder was dominee’s vrouw. Ze hield ervan de zondagsschool te leiden en in commissies te zitten, dingen te regelen. Ze was een prominent lid in de lokale vrijzinnige kerk en genoot daarvan. Niet zozeer de status denk ik, als wel de verantwoordelijkheid dragen, het geregel, het onder de mensen zijn. Ze is van een generatie waarin het vanzelfsprekend was als een vrouw niet werkte, hoewel mijn grootmoeder wel een tijdje les gegeven heeft.

In de kerk hield ze van de verhalen, ze schreef zelfs verhalen voor het landelijke zondagsschool blaadje van de Vrijzinnigen. En die verhaaltjes hadden wel iets van een moraal.

Maar het probleem met morele regels is dat ze psychologie totaal uit het gesprek houden. Maar ja, moreel relativisme negeert het effect van wat we doen op andere mensen.

Ik rook niet. Ik eet geen vlees. Ik drink geen alcohol. Maar bij geen van deze onderwerpen heb ik behoefte om andere mensen te bekeren. Laat mensen alsjeblieft doen wat ze zelf het beste achten.

Ik vraag me af: is dat een uiting van zelf-vertrouwen of van gebrek aan betrokkenheid bij andere mensen? Ik weet het niet.

{ 5 comments }

Previous post:

Next post: