Overpeinzende » Hindoeisme

Yoga Sutras van Patanjali, door I.K. Taimni (2)

Katinka Hesselink - Overpeinzende.nl — Tue, 20 Apr 2010 11:37:01 +0000

17 apr. 10 (tweede lezing)

Coen Brandt groeide op in theosofisch milieu. Is arts. Heeft zich bezig gehouden met ruimte meetkunde en de yoga sutras.

Laat ons reciteren van Yoga Sutras horen. Door zoon van vroegere yoga leraar van Coen.

De yoga sutra’s van Patanjali
I.K. Taimni
Jammer dat het zulk mooi weer is – dan zitten wij binnen. Hij houd het zo kort mogelijk.

Is al jaren bezig met de Yoga Sutras. Is niet zo thuis in de filosofische achtergronden. Dat heeft Ronald al besproken.

Coen laat zien hoe hij er zo door de jaren ermee bezig is geweest. Er zijn grote delen van de yoga sutras waar hij (nog) niets mee kan.

Hoe is hij in contact gekomen met de yoga sutras? Mijn hele leven is een ontdekkingsreis. De yoga sutras reizen mee – ik heb gesprekken met de yoga sutras. Wat ik mee maak in het leven maken de yoga sutras weer beter begrijpelijker. En andersom helpen de yoga sutras het leven begrijpelijker.

Hoe ga je om met het boek? (Hijzelf dus)

Ik was 19 jaar in 1969 en vastgelopen bij elektrotechniek. Hij wist niet wat hij wilde. Iemand opperde dat hij een jaar of twee naar India zou kunnen gaan. Hij is een jaar gegaan, naar zuid India, naar de kunstacademie kalakshetra. Opgericht door Rukmini devi, toen op theosofisch terrein daar. Was een goede bekende van de ouders van Coen.

Daar is hij heen gegaan en daar woonde hij bij de dans en muziek leraren in een kamertje, en later een huisje. Er waren iedere dag lessen. Ik ging naar Adyar. Kocht een fiets en ging naar Adyar en daar kwam hij mensen tegen en liep op het terrein rond. Toen was daar ook net een Zweedse man die de school of de wisdom volgde. En dan praatten ze over van alles.

In die tijd zeiden de dansleraren tegen hem dat hij ook yoga lessen kon krijgen. Rukmini zei, ga bij een andere yoga leraar. Evert zei dat hij weer bij een andere leraar moest zijn.

Het ging allemaal om dezelfde. Hij nam daar privé les: Desikachar. De zoon van een bekende yoga meester op het gebied van de hatha yoga. Hij gaf dus lessen. Zijn vader was de bekende Thirumalai Krishnamacharya. Die was o.a. de leraar van Iyengar e.a. De meeste yoga leraren wereldwijd komen in de lijn terug bij hem.

Desikachar was ook de docent van Jiddu Krishnamurti.

Desikachar wilde ook de yoga sutras bestuderen, dus niet alleen de oefeningen doen. Dat krijg hij ook van verschillende richtingen te horen. Volgend jaar 50 jaar geleden is het voor het eerst uitgekomen.

Stellingen:

Dit is het enige gezaghebbende werk over yoga (dus yoga sutras van Patanjali, niet specifiek Taimni):

Is natuurlijk niet waar, maar het is wel een heel belangrijk werk.

Vertaling en commentaar van Taimni is het beste.

Nou, het is wel heel goed. Gebruik er meer bij elkaar, maar Taimni is wel een goede om mee te beginnen.

Het boek moet van A tot Z worden gelezen …

De regel dat je begrepen moet hebben wat je gelezen hebt voor je naar de volgende regel gaat is niet handig. Toch doorlezen.

Niet alleen mentaal, maar ook intuïtief en meditatief.

Het is beter om hier en daar een plukje te begrijpen. Koppelen aan andere werken, studies. Samen studeren, gedachten wisselen. Niet alleen bestuderen, ook doen!

Je zult heen en weer moeten springen, noten moeten kraken, om het te begrijpen.

De 8 stappen van yoga gaan in volgorde, aan samadhi zijn we nog lang niet toe.

Heeft hij uiteindelijk niets over gezegd. Ik neem aan dat ook hier het antwoord is: klopt niet.

Strikte naleving van yama en niyama maakt je deugdzaam…

Taimni’s uitgave…

Fijn dat er ook (in de Engelse uitgave) devanagari in staat, maar niet belangrijk.

Transliteratie (klank, uitspraak):

Vertaling per woord (kom je niet vaak tegen)

Vertaling van de hele sutra (is al interpretatie)

Commentaar

Soms, als je de woorden ziet, dan denk je – dat kan niet kloppen…. Maar ja,dat is altijd gezegd. Is dat zo? Dan is het heel handig om die stappen te hebben zodat je het zelf kan interpreteren.

Belangrijkste commentaren: Dvivedi, Clara Codd, Rohit Mehta, Alice Bailey, Deiskachar…

Zie ook Swami Hariharananda Aranya, Mircea Eliade, Georg Feuerstein e.v.a.

Ook Coen Brandt vindt de versie van Rohit Mehta heel goed, net als Ronald Engelse. Coen vindt eigenlijk dat het vertaald zou moeten worden. [Jammer genoeg is het zelfs in het Engels uit druk - Katinka]

De yoga sutras zelf zijn eigenlijk maar heel kort: paar a4tjes. Het is het commentaar dat het lang maakt. Het is heel geconcentreerde tekst oorspronkelijk, die uit het hoofd geleerd moest worden.

Het bestaat uit vier delen.

Samadhi Pada – geestvervoering
Sadhana Pada – scholing
Vibhuti pada – vermogens, siddhis
Kailvalya pada – eenwording

Samadhi pada

Yoga is het stoppen van de bewegingen van het denkvermogen. WIE stopt dan de processen van het denken? Als ik mijn gedachten ga stoppen, dan is er weer een ik. Niet ‘IK ga mijn gedachten stoppen’, maar ‘mijn gedachten gaan stoppen’. [Of zelfs 'stilte nu' - Katinka]

Dan is de waarnemer (ziener) in zijn wezenlijke, oorspronkelijke aard gevestigd. Dit is niet dezelfde waarnemer als verderop waar het waarnemer is die los staat van het waargenomene of er juist mee geïdentificeerd.

Anders is er identificatie met de vrtti’s . Dan is dat ook het enige waar je je bewust van bent. Al kennen we dat proces wel.

Wat zijn dan de vrttis. Juist begrip, misvatting, verbeelding, slaap en geheugen.

Juist begrijp is o.a. waarneming, gevolgtrekking en wat we te horen krijgen.

Misvatting: beeld komt niet overeen met realiteit

Verbeelding: beeld niet gebaseerd op realiteit

Slaap: zonder inhoud of betekenis (doelloos dwalen)

Geheugen: vasthouden van een ervaring die er niet meer is. Hebben we hard nodig, maar het kan ook juist een dwarsboom zijn. Juist begrip is hard nodig, maar begrippen staan ook in de weg van nieuwe waarneming.

Deze vrttis behoren tot wat moet stoppen om samadhi te bereiken.

Twee dingen daarvoor nodig: abhyasa: volharding, vastbijten. Vairagya: onthechting en loslaten.

Het zijn elkaars tegengestelden, eigenlijk. Je hebt ze allebei nodig. Dat is vaker zo: je hebt tegenovergestelde dingen nodig om de spanning te creëren die tot werkzaamheid komt.

Samadhi Pada:

Soorten samadhi.

Vitarka: redeneren
Vicara: overwegen: proces van waarnemer en waarneming
Ananda: geluksgevoel
Asmita: bewust van zelf
Asamprajnata: indruk die overblijft na loslaten voorafgaande inhoud
Nirbija Samadhi: zonder zaad, wanneer zelfs de subtielste inhoud van de meditatie wordt losgelaten.

Dus samadhi bestaat op niveaus die dicht lijken op gewoon bewustzijn, tot heel erg anders dan gewoon bewustzijn.

Sadhana Pada

Kriya yoga, voorbereidende yoga: onthouding, zelfstudie, zelfovergave aan God

Klesas: bezoekingen, oorzaken van ellende:

Onwetendheid, egoisme, aantrekking en afstoting en hang naar het leven.

Hoe kom je daar af? Mediteren op allerlei principes.

8 stadia van yoga.

Yama: onthoudingen
Niyama: nalevingen
Asana: lichaamshouding
Pranayama: ademhaling / energie
Pratyahara: zintuigen
Dharana: concentratie
Dhyana: meditatie / contemplatie
Samadhi: contemplatie / extase

Ademhaling > energie > zintuigen.

Als de zintuigen to rust kunnen komen… we zijn uit op prikkelingen van zintuigen. Dat lijdt ons af van de weg waar we eigenlijk naar toe willen.

Yama en Niyama

Yama: Je onthouden van geweld, leugen, diefstal, onkuisheid en hebzucht.

Niyama: naleven van zuiverheid, tevredenheid, onthouding (tapas), zelfstudie (svadhyaya), eswara pranidhana (zelfovergave aan God).

Wat betekent dat nu, al die regels van deugdzaamheid? Je kan je enorm precies aan die regels houden. Je wordt er niet een integer mens van. Maar als je integer bent, dan zijn deze regels alleen maar wat je toch al doet. Dus die regels zijn niet te belangrijk – maar wel proberen. Maar het is verkeerd om.

Asana

Drie regels hierover in de yoga sutras – maar helemaal wat er in hatha yoga bestaat.

Stabiel en ontspannen (weer tegengesteld)

Meditatie op het oneindige. Ontspannen inspanning.

Dan niet meer gestoord door de paren van tegenstelling.

Pratyahara

Je terugtrekken van de zintuigen. Maar je kan heel goed mediteren met je ogen open. Het betekent dat je zintuigen puur als zintuigen gebruikt. Niet meer voor het zoeken van prikkeling. Je neemt waar wanneer dat nodig is.

Pranayama

Begrijpt Coen ook nog niet veel van. Het regelen / stoppen van de in en uitademing. De ademhaling is verbonden met de levensenergie (prana).

Dharana

Concentratie. Het binden van het denkvermogen aan een plaats. Het is het bepalen van waarneming of van aandacht. Open gewaarzijn.

Dhyana

Meditatie of contemplatie. Dan is er geen verstrooiing meer. Voortdurende ononderbroken stroom van aandacht voor het object. Aandacht of focus.

Samadhi

Alleen nog bewustzijn van het object van meditatie en niet meer een waarnemer daarvan.

Samyama = dharana, dhyana en samadhi samen.

Het innerlijke ten opzichte van de vorige stappen.

Door deze drie toe te passen op voorwerpen of begrippen dat geeft kennis, inzicht en vermogens (siddhis). Maar de siddhis kunnen ongewenste afleiding zijn.

Samyama wordt toegepast, i.p.v. samadhi. Die drie stappen zijn blijkbaar steeds opnieuw nodig.

Yoga sutras zijn geen reisgids, maar een reisverslag. Je zult het terrein zelf moeten onderzoeken. Met een gids waren we toeristen. Met de sutras als gids verdwalen we. Zelfonderzoek staat centraal. Motieven onderzoeken. Identificaties onderkennen.

Niet meer dan wegwijzer op het pad van transformatie.

Reductie nodig: overboord gooien van het onbelangrijke. Leven in orde en eenvoud. Veel moeilijker en lijkt ook onaantrekkelijk. De geestelijke vermogens die we kunnen verkrijgen zijn eerder een hindernis dan een hulpmiddel. Geestelijke vermogens leidt tot nog meer informatie overload. Nog meer informatie zoeken helpt niet. Maar helderziendheid kan leiden tot overzicht van wat we al weten.

De wijze wil er niets mee, de gewone mens kan er niets mee (Rohit Mehta).

Fay van Ierland zegt dat bij al die dingen uit het Oosten: begin met de ethische regels. Als je je instrument niet voorbereid dan ga je er nooit iets van maken. Leg eerst een basis. Het komt steeds terug in al die oosterse teksten. Daarom is er misschien ook zoveel onrust over de diepere leringen, omdat wij westerlingen ze te snel willen.

Daar is Coen mee bezig geweest. Het is nodig om daar mee bezig bent, maar je maakt er een puinhoop van omdat het grootste deel onbewust is. Als je gaat duiken in je motieven en die leefregels probeert ga je er iets vreemds van maken. Als je discipline oplegt werkt het niet. Maar als je het ziet is de discipline niet moeilijk meer.

Uiteindelijk zijn het de symptomen van een integer leven. Lastige paradox. Fay is er nu achter, dat dit probleem er al lag bij de Mahatma brieven.

Elisabeth zegt: Om pijn te vermijden moet je loslaten. Maar dat loslaten kun je kiezen, omdat het identificeren anders vanzelf door gaat. Dat is hard werk. Je hebt de vrijheid bij jezelf om te kiezen en dat vraagt volharding. Zo is ze aan het oefenen.

Er wordt gevraagd: hoe kom je bij de waarnemer? Coen heeft het antwoord: dat hij het niet weet. Hoe vind je dan het centrum? In jezelf, bij meditatie. Het gaat om het stil worden van het denken, niet om het vinden van stilte. Net zo kun je niet naar de waarnemer. Maar het zelf kent zichzelf. Het waarnemen van de waarnemer is behoorlijk gevorderd.

Er is verschil tussen moment bewustzijn – het nu. Het is iets onherroepelijks. Wij zijn geneigd om in de tijd te zitten: uit te zoeken, na te denken etc.

Wies Kuiper: terug bij waar we het vanmorgen over hadden. Het bepalen van het veld van aandacht (dharana), nodig voor die voortdurende ononderbroken aandacht. Samadhi: het samenvallen van waarnemer, waargenomene en waarnemen. Maar dat voorbereiden, dat bepalen van het veld, is heel belangrijk. Dan die voortdurende aandacht en dan pas Samadhi.

Els Rijneker zegt: fijn dat je het zo persoonlijk hebt verteld. Zo krijgen we een beeld over hoe we er zelf mee bezig kunnen gaan.

Volgend jaar: 50 jaar Yoga Sutras – week lange seminar met Ravi Ravindra.

Als je dit interessant vond, bekijk dan ook:

Yoga sutras van Patanjali, door I.K. Taimni

Katinka Hesselink - Overpeinzende.nl — Mon, 19 Apr 2010 11:11:58 +0000

Gisteren, 17 april 2010, werd in Naarden, op het Internationaal Theosofisch Terrein, de nieuwe uitgave van de Yoga Sutras van Patanjali gepresenteerd. De Yoga Sutras van Patanjali zijn een klassieke tekst in de Indiase spiritualiteit. Er is geen Indiase Guru van naam die er geen commentaar op geschreven heeft. Ook theosofen hebben zich niet onbetuigd gelaten. De vertaling met commentaar van I.K. Taimni is in India een van de meest vooraanstaande en is in Nederland al jaren in gebruik door diverse yoga scholen.

De yoga sutra’s van Patanjali
I.K. Taimni
Omdat het in 2011 50 jaar geleden is dat I.K. Taimni’s boek in het Engels uit kwam, wordt volgend jaar een seminar gegeven met Ravi Ravindra over de Yoga Sutras. 16 tm 22 juni 2011.

Maar door naar mijn aantekeningen over de boekpresentatie.

Richard van Dijk, musicus, kunstenaar, uitgever, vertaalde de Yoga Sutras opnieuw uit het Engels en vertelt over het proces.

Dit is de 6^de druk. Het was veel werk. Hij vond het fantastisch om te doen: de diepte in te gaan met de tekst.

De populariteit van het boek laat zich ook zien aan de hand van het feit dat het in het Engels om de 10^e druk gaat. De eerste druk kwam uit in 1961. De structuur is steeds (in het Engels) Sanskrit, dan de transliteratie, letterlijke vertaling per woord, vertaling van de sutra en als laatste commentaar.

Er waren ook in de 19^e eeuw al vertalingen door theosofen. Voor de uitgever was het fijn dat het Sanskriet beschikbaar was, om de Nederlandse vertaling goed te kunnen doen.

In het Nederlands is de eerste vertaling in 1975 door mevr. Keus uitgave door de E.S.T.

Voor de 6^e druk waren de films verdwenen. Toen hebben ze scans gemaakt van de oude druk, maar die waren niet van goede kwaliteit. Dat was de aanleiding van deze nieuwe uitgave: Richard heeft van de gelegenheid gebruik gemaakt om het hele beeld van de letters te verbeteren.

Richard heeft geprobeerd de paginering zoveel mogelijk het zelfde te houden.

Taalkundig het een en ander aangepast – transliteratie zoals Taimni dat deed, dus geen h’s toegevoegd om de uitspraak aan te geven. In plaats daarvan diakritische tekens zoals het hoort.

De vertaling is af en toe aangepast – bediende werd vriend bijvoorbeeld. Daar veranderde de betekenis niet van. De illustraties zijn ook opgeschoond.

Voor de aanwezigen ligt klaar een bibliografie van de Yoga Sutras, gemaakt door onze bibliothecaris Renger Dijkstra.

Ronald Engelse over de Yoga Sutras

Ronald is voormalig docent biologie, zit in bestuur van Proklos, dat verantwoordelijk is voor de Theosofische leerstoel te Leiden waar Hans Gerding nu op zit.

Ronald Engelse wil de Yoga Sutras in een kader zetten: in de Indiase en theosofische tradities. Ik ga de sutras die voor gewone beginners het belangrijkste zijn voor u introduceren. We nemen uit de vier delen de belangrijkste citaten: die de grootste zeggingskracht hebben.

Als u een dringende vraag heeft, steek vooral je vinger op. De groep (meer dan 50 man) is te groot voor een gesprek. Dus alleen als u merkt dat ik iets fout doe, of niet begrijpt, stel dan die vraag.

In 1875 werd de Theosofische Vereniging gesticht. Blavatsky schreef in 1879 – belang van experimentele filosofie zoals bekend bij de Indiase yogis. O.a. Patanjali, maar ook Kapila, Kanada, Proklos, Pythagoras etc. (CW 2, p. 14).

Blavatsky verwijst hier indirect naar de 6 of 7 scholen van Indiase filosofie. Nyasa, Vaisesikha, Samkhya, Yoga, Mimamsa, Vedanta, (Kashmir Saivisme).

Die 7 scholen moet je zien op volgorde. Je begint met de juist redeneren (Nyaya). Vaiseshika (Kanada) – atomen 5 elementen (vuur, aarde, lucht, water, akasha). Die vijf elementen zijn niet zozeer elementen, maar bewegingselementen. Water is alles wat naar beneden gaat. Lucht is alles wat zich in alle richtingen uit breidt. Aarde is wat implodeert. Akasha is ruimte, of de draaiende cirkel, of ‘het levende’ (hout in China). Hoe het ook zij in al die culturen was een element leer.

Het derde systeem is de Samkhya (betekent getal). Alle kennis is door menselijke ervaringen opgebouwd. De Samkhya kijkt primair naar hoe mensen dingen ervaren – zoals wij het uit onszelf op delen. Uiteindelijk in tweeheid, dualiteit.

De vierde is de Yoga. In dat systeem staat de Yoga Sutras centraal. Net als de Samkhya, maar de innerlijke God is toegevoegd. (Ishvara) Dat hoogste beginsel is in de yoga belangrijk.

Mimamsa is verbonden met de Vedas. Hier in gaat het om juist ritueel en juist dagelijks handelen. Bij dat offer gaat het er om dat je jezelf verliest.

Vedanta – gebaseerd op de Upanishads. ‘het einde van de veda’ – het is ‘het einde’ (dus helemaal te gek). Hoge wijsbegeerte, met juist handelen dat uitgewerkt wordt. Ronald interpreteert deze school als de esoterische leer van de veda’s.

Het 7^e stelsel wordt vaak niet mee geteld, maar het is eigenlijk de synthese van de vorige 6. Taimni was daar een aanhanger van. Zie zijn boek ‘Het geheim van zelf realisatie’. En ook de Siva Sutras, waarvan de vertaling komend jaar uit zal komen.

Ook het Boeddhisme heeft veel aan deze systemen ontleend (en andersom – Katinka).

Wat is dat offer? Waar je je als mens een (1) maakt met het Goddelijke (niet de Christelijke, persoonlijke God).

Laat het schema van de Samkhya zien, waarop de yoga filosofie gebaseerd is. Die tekening op de kaft komt niet uit de Yoga Sutras. Dat laten bloeien van al die chakras – staat niet in de yoga sutras. Die kaft mag wat dat betreft wel een herziening hebben. Maar verder niets dan lof…

Er is een primaire tweeheid tussen geest en stof, purusha en prakriti. Stof is in deze ook bijvoorbeeld de gedachten: namelijk dat wat gemanifesteerd is.

Daaruit komt aham – ik – voort.

Enz. (gaat te snel) en schema niet leesbaar.

Dan komen de zintuigen – heel bekend, wat we waarnemen, hangt af van de het kennis nemen. Horen, voelen, zien, proeven en ruiken. Het waarnemen hangt natuurlijk samen met het waargenomene: geluid, dingen die te voelen zijn, licht etc.

Daarop is dat hele boek gebaseerd (de yoga sutras).

Verwijst naar het commentaar van Rohit Mehta op de Yoga Sutras. Yoga the art of integration. Beinvloed door Jiddu Krishnamurti. Zijn commentaar verschilt van dat van Taimni. Taimni benadrukt schemas en discipline. Rohit Mehta komt bij de zelfde sutras bij prachtige inspiratie die aansluit bij de ideeen van Krishnamurti.

Dan is er ook nog een commentaar van Alice Bailey ‘Licht van de Ziel’. Voor Taimni was er ook nog Dvivedi, maar die is niet zo waardevol.

Eerste deel van de Yoga sutras

Grondslag. Wat is yoga? NU volgt een diepe betekenis: verwijst naar wat daar voor geweest is. Jongetje van 8 komt in de ashram, wordt in de keuken aan het werk gezet. Hij moet maar afwachten of hij ooit bij de yoga terecht komt. In India is het helemaal niet zo dat je zomaar aan de gang kunt – je moet het ik en het denken kwijt om tot werkelijke yoga te komen. Dat kan makkelijk 12 jaar duren voor je er aan toe bent.

Zonder de jaren van dienst die erbij horen, kun je niet verwachten werkelijk succes in yoga bereikt wordt.

Yoga is het stilzetten van de modificaties van het denkvermogen. Nirodha is niet een proces. Het is een revolutie. Je doet het gewoon: je zet het denken stil. We zijn gewend aan dat door pratende hoofd. Dat moet tot stilstand komen. Jij moet de gedachten leiden, in plaats van omgekeerd.

Yoga is het stopzetten van de modificaties van het denkvermogen. Daarmee is alles gezegd. Je zou het boek verder kunnen vergeten.

Het verzet zich niet tegen het denken als zodanig. Je kunt er alleen de uiteindelijke waarheid niet mee bereiken. Je moet het denken gebruiken om die innerlijke Purusha, die innerlijke Godheid, aan het woord te laten.

‘Dan is de ziener gevestigd in zijn eigen fundamentele aard’ (1.3) Er is iets wezenlijks in jou dat je echt bent.

In de volgende sutras gaat hij daar op in. Wat zijn dan die modificaties? Juiste en onjuiste gedachten – je moet ze allebei kwijt.

1.4 In andere staten is er identificatie met de modificaties.

Het gaat dus om niet alleen het stilzetten van het denken, maar ook om de identificatie met wat er in het denken gebeurt.

1.12 Je kunt de modificaties stopzetten (‘afkappen’) door niet-aflatende oefening en ongehechtheid.

Het gaat niet om met gekruisde benen te zitten, maar om het voortdurend oefenen van het stilzetten van zelfbeheersing van je mind. Maar het is wel moeilijk.

2.29 – Astanga Yoga: 8-voudige pad. Yama, niyama etc.

Alle oefeningen die in die tijd werden beoefend geordend. Het is niet zo dat je bij de eerste hoeft te beginnen en dan pas de tweede. Het is alleen maar geordend ten behoeve van de filosofie.

Die eerste twee zijn de ‘tien geboden’ van de yoga. Geen enkele kans op samadhi als je gewelddadig bent, of liegt etc. Yama (dingen die je moet nalaten) en niyama (de dingen die je moet aanleren).

Die dingen moet je doen om te leren mediteren, of aan de hogere yoga te beginnen. Je moet een zuiver mens zijn. Tevreden zijn met je lot. Elk karma dat op je af komt moet je accepteren. Onthouding moet je kunnen: chocola te laten staan, of met weinig geld rond kunnen komen, of accepteren met minder mooie kleding etc.

Schouwen van jezelf – je moet jezelf goed kennen.

Zelfovergave aan God – bhakti yoga

Die laatste drie niyama’s ook wel ‘kriya yoga’.

Asana – yoga houdingen. Je lichaam moet eigenlijk stralend gezond zijn.

Pranayama: beheersing van je innerlijke en uiterlijke ademhaling. Het gaat er om dat het een innerlijk effect heeft: door je adem beheersing controle krijgen over de energie in je lichaam.

Die eerste vier van de astanga zijn de ‘lagere’.

De tweede vier zijn de meditatieve houdingen:

Pratyahara: terugtrekken van de aandacht in jezelf: niet afgeleid kunnen worden.

Dharana: concentratie

Dhyana: een wederkerige stroom van aandacht. Meditatie, contemplatie. Als je heel erg geconcentreerd bent is er alleen aandacht van jou tot het andere. In Dhyana krijg je als het ware antwoord. Er ontstaat een wisselwerking tussen jou en het object van meditatie.

Samadhi: een worden van waarnemer en waargenomene. Eenheidsbeleving, geestesvervoering, extase.

Ronald legt wat uit over het Sanskriet – klinker regels. Het Sanskriet van de yoga sutras is heel moeilijk. Ook voor sanskritisten.

Populair boek, bij yoga scholen. Niet voor niets de zoveelste druk.

Deel 1 – verzen 17 e.v.: vele stadia van samadhi. Ieder gebied – in theosofische termen uitgelegd door Taimni – heeft zijn eigen vorm van verlichting. De hoogste stadie staan op het plaatje onderaan: steeds abstractie. Geen gedachte meer die er aan ten grondslag ligt. Geen persoonlijkheid in die eenheidservaring. Dat is het echte einde. Er zijn stadia die er aan vooraf gaan die in elkaar over gaan. Tussendoor ‘laya’ – leegte. Als je het kent, herken je het en leer je niets. Als je het niet kent, heb je er niets aan.

3.43: waarachtige kennis van het object van meditatie

Deel 1.19 en verder.

Bij sommigen is het vermogen om in samadhi te geraken min of meer aangeboren.

1.22 Anderen moeten oefenen: door geloof, vertrouwen, goed geheugen en intelligentie.

Waarom geheugen? Goede vraag. Ronald is even stil. Het kan slaan op het kennen van de wetten en wat overgeleverd is. Voordat je kan begrijpen wat er in je geest gebeurt. Peter Smit zegt: Goed geheugen is ook handig als je zo’n ervaring hebt – om wat je leert vast te houden. Ronald zegt: heb ik zo nooit gehoord.

Het is ook in de Indiase traditie is herhalen en onthouden heel centraal. Dus het past in die traditie dat geheugen belangrijk is.

1.23: zelfovergave aan Isvara (je innerlijke god)

Hoe kun je tot die innerlijke God komen? Door het Om: die methode wordt hier aangegeven. Kan geschreven worden als A-U-M. De drie goden in het Hindoeïsme: Brahman, Vishnu, Shiva. Alles in dat scheppen, onderhouden en oplossen terug zien. (1.27, 28)

Mediteren op de betekenis, dus niet alleen chanten.

Boek 2: scholing, Sadhana.

Kriya yoga; verzachten van alle bezoekingen die in de weg staan bij het ingaan in samadhi.

Bezoekingen zijn: onwetendheid, identificatie, vreugde, smart, wil tot overleven.

Die dingen staan in de weg bij het komen tot die zuiver toestand.

Boek 3: hogere vermogens (niet alleen psychisch)

Dharana, dhyana en samadhi. De effecten hiervan. Zij leiden tot het licht van het hogere bewustzijn.

Daar hoef je niet op te trainen. Alleen als jou guru voorschrijft dat je dat moet doen (helderziendheid bijv.)

Boek 4 (Kaivalya – bevrijding)

Loslaten van alle gehechtheid.

Algehele zelfvergetelheid

Bevrijding voor eens en altijd. Dus niet zomaar een gevoel van bevrijding. Uit de waan (illusie) van het vergankelijke leven.

4.1 De occulte vermogens spruiten voort uit geboorte, bedwelmende middelen, mantra’s, harde en strenge leefwijze, onthouding en/of samadhi.

Dat zijn allemaal wegen dat de geest tot bevrijding kan komen. Maar drugs worden niet aanbevolen. Het is alleen maar een verzameling van wat kan, niet iets wat je van kaft tot kaft moet gaan uit oefenen.

1.41 – door de yoga training wordt het lichaam als een doorschijnend kristal, wordt de geest gezuiverd van alle grofheid en is de geest nu werkelijkheid geworden (Radha Burnier)

Discussiepunten:

Toewijding (1.26) aan de hoogste leraar die niet geconditioneerd is door tijd. Die innerlijke hoogste godheid. Devotie tot de allerhoogste is iets heel anders dan devotie tot een mens. Zelfs als materialist kan je die toewijding hebben tot die innerlijke kosmische kracht. Hij staat boven cultuur en tijd, boven menselijke beperkingen.

Zijn ‘aanduider’ is Om.

We doen nu net alsof dit boek centraal staat. Maar dan moet Ronald toch zeggen, het is niet de theosofie. Het meest intieme en leerzame boek waarin we de yoga leren die bij de theosofie behoort is de Stem van de Stilte. Een boekje van HPB voor haar dood. Daarin heeft ze teksten die ze uit haar hoofd geleerd had in haar ashram.

Het grote verschil met yoga: bodhisattva gelofte staat centraal: toegewijd aan de mensheid als geheel. Gericht aan ‘de enkelen’. Moet je dan lid zijn van een club? Nee, vast niet. Nee, voor iedereen die daar klaar voor is. Ja, hier heb ik op zitten wachten. Hele oude voorschriften, van voor boeddhistische aard.

Door op de Stem van de Stilte van H.P. Blavatsky

Eerste fragment: gewoon raja yoga. Net als de Yoga sutras.

Pratyahara: Beheersing van het denken, dharana: concentratie en dhyana (boven uzelf en uw denken)

Samadhi: feilloos schouwen (1.98)

Lees ook 1.54: worstel met onreine gedachten. Meester worden van je denken.

Klinkt heel dreigend, maar het is waar: we worden door ons denken beheerst. Het is de opdracht vrij te worden.

Vajrapani – Hij die de bliksem in zijn hand houdt. Macht over alle demonen. Dat is echte afkapping van het denken.

De Stem van de Stilte vraagt: waar doe je het voor? Voor jezelf? Daarom is in de vereniging geen yoga club, maar staat broederschap centraal. Omdat het niet om jezelf gaat, maar om dienstbaarheid aan de wereld. Altruïsme, daar gaat het om. Broederschap.

3.301 :Hoe meer u versmolten bent met de wereldziel, hoe meer u volstrekt mededogen zult worden.

De weg van de bodhisattva.

306 bent u een bodhisattva, u heeft recht op het kleed wat daarbij hoort.

Juiste verhouding: yoga sutras biedt instrumentarium om dit goed te kunnen doen.

Weg van de Bodhisattva: het oplossen van alle lijden en alle onwetendheid.

Yoga sutras dus minder belangrijk dan de Stem van de Stilte. Wel dat de yoga sutras nodig.

Als je dit interessant vond, bekijk dan ook:

Karma in de Bhagavad Gita

Katinka Hesselink - Overpeinzende.nl — Fri, 26 Feb 2010 11:28:49 +0000

Vijay Kumar reageerde op mijn stukje over Karma en Vrije Wil met de opmerking dat de Bhagavad Gita hier iets over te zeggen heeft. Hij benadrukte de vrijheid van Atma, de Ziel, en haar vreugde in het leven, iets te doen.

Hij heeft een punt, maar wat heeft dat met vrijheid in het hier en nu te maken? Laat ik bij het begin beginnen:

Het centrale thema van de Bhagavad Gita is Arjuna’s worsteling met zichzelf: moet hij afzien van geweld, of moet hij met zijn broers vechten voor de rechtmatige heerschappij?

De twee legers staan tegenover elkaar om te vechten, maar Arjuna legt zijn wapens neer en geeft zijn koetsier (Krishna) de opdracht om tussen de twee legers te gaan staan. Arjuna kijkt naar beide kanten en vraagt zich af waarom hij zijn neven (zijn vijanden) zou moeten doden. Waarom zou ik vechten?

Dit is een eeuwige vraag, en waarschijnlijk de reden dat de Bhagavad Gita zo populair is gebleven. Tenslotte is de vraag makkelijk te vertalen naar onze tijd: moet het Nederlandse leger zich terug trekken uit Uruzgan? Waarom zou je in een ruzie tussenbeide komen? Moet men vechten voor waar men in gelooft, of het laten gaan?

Beide kanten van de vraag hebben een punt: Het is niet duidelijk dat vechten voor wat je belangrijk vindt altijd het juiste effect heeft. Misschien heeft het vechten zelf meer negatieve gevolgen dan het oorspronkelijke kwaad (of wat je dacht dat fout was).

In het dagelijkse leven is het vaak wijs om niet op elke slak zout te leggen. Maar, zoals de Bhagavad Gita duidelijk maakt, het is niet altijd het beste confrontatie uit de weg te gaan.

Krishna overtuigt Arjuna om te HANDELEN, te VECHTEN. Krishna doet dat door Arjuna een aantal basale Hindu waarheden te laten zien:

Krishna, het Goddelijke, is in alles en iedereen. Arjuna wordt overweldigd door dit visioen van het Goddelijke.
De zielen van de mensen die gedood zullen worden, zullen daar geen nadeel van ondervinden.
Arjuna moet zijn natuur volgen, en als soldaat is het zijn natuur om te vechten.
Hij moet zo goed vechten als hij kan, maar ZONDER zich aan het resultaat te hechten.

Dus, wat heeft dat allemaal met Karma te maken? Karma betekent letterlijk ‘handeling’. Het is een eigenschap van Arjuna om te vechten, dus hij zal vechten. Maar het is ook duidelijk dat hij de keus heeft die innerlijke natuur te volgen, of zich uit de wereld terug te trekken. In de (iets door mij gemoderniseerde) vertaling van theosofe Dra. C. Keus:

Hij die niet-handeling ziet in handeling, en handeling in niet-handeling, is een wijze onder de mensen; hij is evenwichtig zelfs wanner hij alle handelingen verricht (p. 42; h. 4: 18)

Hij die handelt en alle handelingen legt aan de voeten van het eeuwige Brahman (de immanente God – Katinka) en alle gehechtheid laat varen, wordt niet aangetast door zonde, evenmin als een lotusblad door water. (p. 47; h5: 10)

De mens, die tot harmonie is gekomen en de vruchten van handeling los laat, komt tot eeuwige vrede; de onevenwichtige echter, die gedreven wordt door begeerte en gehecht is aan de vruchten van handeling, is gebonden. (p. 47; h5: 12)

De heer van de wereld, Paramatman, schept noch de idee van werking (karma – Katinka), noch handeling en ook niet de verbinding van handeling met haar vruchten; het is de natuur, die dit alles verricht. (p. 47, 48; h5: 14)

Deze impliciete vrijheid is ook aanwezig in de houding ten opzichte van de dood die de Gita leert. God Krishna zegt tot Arjuna (8:5)

En hij, die, wanneer hij van het lichaam scheidt, in de ure des doods zijn gedachten uitsluitend op Mij gevestigd houdt, gaat geheel in Mij op; daar is geen twijfel aan.

In zijn inleiding op de Penguin vertaling van de Bhagavad Gita, zegt Juan Mascaro het volgende over karma (of handeling) zoals daarin beschreven:

Al het leven is handeling, maar elke kleine eindige handeling moet opgeofferd worden aan het Oneindige, zoals inademing het ontvangen van de gift van het leven, en uitademen het opgeven in het oneindige Leven. Elk kleine werk in het leven, hoe nederig ook, kan een handeling van schepping worden en daardoor een middel tot verlossing, omdat in elke werkelijke creatie het eindige met het oneindige verzoend wordt, vandaar dat schepping zoveel vreugde geeft.

In dat licht is vrijheid niet zo heel belangrijk – maar plicht wel: Juiste handeling in de juiste liefdevolle verhouding tot het Goddelijke. Misschien zijn vrije wil en het gebrek daaraan wel net zo verbonden als inademing en uitademing: met de ene hand nemen we terwijl we met de andere hand aan het leven geven.

En misschien is deze vraag zo moeilijk dat alleen een poëtisch antwoord de paradox werkelijk vangen kan.

Als je dit interessant vond, bekijk dan ook:

Als yoga stress geeft: over de leraar / lerares

Katinka Hesselink - Overpeinzende.nl — Wed, 18 Nov 2009 11:46:03 +0000

Yoga wordt normaal gesproken gezien als een hulp bij het managen van stress. Ik kan dat bevestigen: met de juiste docent kan yoga heel emotioneel gezond zijn. Op weg terug naar huis heb ik vaak een grote glimlach op mijn gezicht gehad die er daarvoor zeker niet was.

Maar toch, toen ik me vorige week op mijn eerste serieuze theosofische lezing aan het voorbereiden was, besloot ik NIET naar yoga te gaan. Ik was druk bezig de laatste voorbereidingen te treffen en mijn stress te reguleren: een boek lezen o.a. Ik vermeed de yogales omdat mijn lerares, naast een hele goede gids door ons lichaam, een beetje ‘needy’ is. Is daar een goed Nederlands woord voor?

Ze maakt drukte om mensen die niet op komen dagen, om mensen die niet na afloop een kopje thee mee drinken, om leerlingen die niet van te voren aankondigen dat ze niet komen. Paradoxaal genoeg was dat precies de reden dat ik, onaangekondigd, niet op kwam dagen.

Ik ging niet omdat ik, in mijn gestreste toestand, het idee had dat haar houding me alleen maar nog gestrester ging maken.

Dat is, denk ik maar, de reden dat onthechting zo belangrijk is bij spirituele leraren.

Als je dit interessant vond, bekijk dan ook:

Leven na de dood, karma en het Tibetaans dodenboek

Katinka Hesselink - Overpeinzende.nl — Fri, 21 Aug 2009 11:40:30 +0000

Fascinatie met de dood en wat daarna gebeurt is even oud als de denkende mens, lijkt mij zo. Het geloof in leven na de dood heeft psychologen veel hoofdbrekens bezorgd. Hedendaagse evolutionaire psychologen gaan er vanuit dat we (in meerderheid) geloven dat er iets na de dood is, om te voorkomen dat we voor die tijd gaan wanhopen.

Op mijn website heb ik van alles verzameld over karma, reincarnatie en bijna dood ervaringen. Daarvan is het artikel van Susan Smit, die mij geinterviewd heeft, het meest populair. Goede tweede is de samenvatting door Boeddhistisch theosoof Joann S. Bakula van het Tibetaans Dodenboek, de Bardo Thödrol, ofwel het Tibetaans boek van Leven en Sterven (wat een betere vertaling van het Tibetaans is).

Of we nu geloven dat er iets is na de dood, of met twijfel blijven leven, mijzelf bevalt de Boeddhistische benadering van dit onderwerp wel: er over nadenken helpt de dagelijkse problemen te relativeren.

Als je dit interessant vond, bekijk dan ook:

India – spirituele inspiratie en informatie

Katinka Hesselink - Overpeinzende.nl — Fri, 14 Aug 2009 11:33:49 +0000

In deel twee van de populaire onderwerpen op katinkahesselink.net: India. Indiase spiritualiteit heeft al lang een sterke aantrekkingskracht op mij en mijn studie van India aan de Leidse universiteit heeft de fascinatie alleen maar groter gemaakt. De pagina’s die populair zijn hebben niet veel met die fascinatie te maken. Ze sluiten meer aan bij de ideeën die mensen over India hebben, dan met de aspecten die ik zelf interessant vind.

Om begrijpelijke redenen is de kaart van India die ik op mijn website heb staan populair. Alle belangrijke plaatsen staan er op.

Het Hindoeïsme wordt wel gezien als het standaard voorbeeld van een polytheïstische godsdienst. vandaar dat mijn pagina ‘Polytheïsme: goden in het Hindoeïsme‘ velen interesseert. Het bevat een lijst met de belangrijkste Indiase goden en een bezinning op het hele concept ‘polytheïsme’.

Als je dit interessant vond, bekijk dan ook:

Witte Lotusdag – in nagedachtenis van Blavatsky

Katinka Hesselink - Overpeinzende.nl — Fri, 08 May 2009 11:23:29 +0000

Op 8 mei herdenken theosofen over de hele wereld, bij welke organisatie ze ook horen, het overlijden van H.P. Blavatsky op 8 mei 1891. We noemen deze dag ‘Witte Lotusdag‘. Traditioneel worden citaten uit drie teksten voorgelezen: de Bhagavad Gita, De Stem van de Stilte en Licht van Azië.

Hier gaan we dan, uit hoofdstuk tien van de Bhagavad Gita, over de essentie van het Goddelijke (of God, of Krishna):

De man van het geluk (Krishna) zei: ‘Luister nogmaals, o man van beheersing (Arjuna), naar de bovenzinnelijke instructie die ik je geef in jouw voordeel omdat je mij zeer dierbaar bent. (2) Mijn oorsprong is zelfs niet bekend bij de grootste wijzen of goden der verlichting; in ieder opzicht ben ik de bron van de grote wijzen en de godsbewusten. (3) Hij die me kent als de ongeborene voor wie er geen aanwijsbaar begin bestaat, en als de grote heerser over de wereld, ziet de dingen zoals ze zijn; zo iemand, die niet begoocheld is temidden van de sterfelijken, raakt bevrijd van al de terugslagen van zijn overtredingen. (4-5) De verschillende aspecten waar ik zorg voor draag met het levende wezen zijn de intelligentie, de kennis, de integriteit, de vergevingsgezindheid, de waarachtigheid, de beheersing van de zinnen en de geest; het geluk, de treurnis, de geboorte, de dood, de angst en ook de onbevreesdheid, alsmede de geweldloosheid, de evenwichtigheid, de tevredenheid, de ascese, de liefdadigheid, de roem en de schande. (6) Ieder menselijk wezen dat ter wereld komt heeft zijn oorsprong in de zeven klassieke, grote wijzen en de vier oervaders die eveneens uit mijn geest zijn voortgekomen. (7) Zij die inzien dat de volheid en bewustzijnsvereniging van dit alles van mij afkomstig zijn, zullen onverdeeld van dienst zijn in hun yoga, dat lijdt geen twijfel. (8) Ik ben de bron van waaruit al het bestaande ontstond, uit mij is alles voortgekomen; en derhalve zullen de intelligenten die hiervan op de hoogte zijn, verbonden door hun liefde, mij toegewijd zijn. (9) Met hun geesten op mij ingesteld en hun levens aan mij gewijd, inspireren ze elkaar door het steeds over mij te hebben, en vinden ze hun bevrediging en tevredenheid.

Dit is waarschijnlijk het meest beroemde citaat uit de hele tekst, omdat het duidelijk maakt dat God of het Goddelijke voorbij kennis is, voorbij beschrijvingen.

Uit de Stem van de Stilte van H.P. Blavatsky (mijn vertaling):

Voor je de eerste poort kan passeren moet u leren uw lichaam van uw geest te scheiden, de schaduw te verdrijven en in het eeuwige te leven. Daarom moet u leven en ademen in alles, zoals alles dat u ziet in u ademt; u voelen alsof u in alles verblijft, alles in ZELF.

U zal niet toestaan dat de zintuigen uw denken als speelterrein gebruiken.

U zal uw wezen niet afscheiden van Zijn, en de rest, maar de oceaan in de druppel laten verenigen, de druppel in de oceaan.

Zo zal u in volledige harmonie zijn met alles wat leeft; heb alle mensen lief alsof zij uw mede-leerlingen zijn, leerlingen van EEN leraar, de kinderen van een zoete moeder.

Het woord ‘ZELF’ (let op de hoofdletters) staan hier voor het Goddelijke, de eenheid van Atma en Brahman in de Vedanta. Het thema is dat een gevoel van afgescheidenheid de uiteindelijke vijand is van spirituele ontwikkeling en de uiteindelijke verlossing. En deze eenheid met ALLES omvat ook Liefde voor alles wat leeft.

Het Licht van Azië, door Edwin Arnold, was in de 19de eeuw een populaire poëtische vertelling van het leven van Boeddha. Het hielp het Boeddhisme bij het grote publiek bekend te maken. Jammer genoeg is de stijl langdradig – ik heb er weinig geduld mee. Maar het eindigt met een gedicht dat veel compacter in stijl is. Daaruit dit fragment:

De boeken zeggen het juist, broeders, het leven van een mens is de uitkomst van zijn vorige levens; De voorbije wandaden brengen verdrieten en tegenslag. De voorbije juiste daden brengen geluk.

Dat wat gij zaait zal gij oogsten. Zie die velden daar! Het Sesamum was Sesamum, het koren was koren. De stilte en de duisternis wisten! Zo wordt het lot van mensen geboren.

Sesamum, koren, zo veel gestrooid in vorige levens. En zoveel onkruid en giftig spul, dat hem pijn doet en de aarde ook.

Als hij juist arbeidt, deze ontwortelt, en gezonde zaailingen zaait waar ze groeiden, trouw en eerlijk en schoon zal de grond zijn. En rijk de oogst die hem toebehoort.

Hij komt, de oogster van de dingen die hij zaait.

Dit alles slaat natuurlijk op de wet van karma.

Als je dit interessant vond, bekijk dan ook:

Werk zoals zij werken die ambitieus zijn

Katinka Hesselink - Overpeinzende.nl — Mon, 13 Apr 2009 08:06:20 +0000

Licht op het Pad
M. Collins

4. Werk zoals zij werken die eerzuchtig (ambitious) zijn.

Eerbiedig het leven zoals zij die ernaar verlangen. En wees gelukkig zoals zij die leven voor geluk.

Mabel Collins, Licht op het Pad, vers 4

Een raadselachtig citaat voor wie ambitie als spirituele deugd ziet. Licht op het Pad is een Theosofische Klassieker. Net als de Indiase religies oorspronkelijk, is de klassieke theosofie, in haar diepere lagen, niet zo heel geïnteresseerd in de wereld. Het zou aardig zijn om de wereld een betere plek te maken, en dat zou men ook moeten proberen, maar uiteindelijk gaat de wereld haar eigen gang. Hoewel ieder van ons zijn eigen plicht moet doen om de mensheid te behoeden voor erger kwaad dan we nu zien, heeft het geen zin gehecht te zijn aan de resultaten. Of in succes. Of zelfs in leven of geluk.

Dit citaat zegt dit alles met zo weinig woorden als mogelijk is: werk zoals zij werken die ambitieus zijn. Met andere woorden: doe wat je moet doen en doe het goed. Doe meer dan je plicht. Maar doe dat alles niet voor jezelf. Doe het niet voor roem of reputatie. Doe het niet om financiële zekerheid te krijgen of zelfs omdat je denkt de mensheid te helpen… Doe het omdat je je plicht ziet en weet dat jij degene bent die dit moet doen.

Ik heb hier zelfs de behoefte om de mensheid te helpen ‘ambitieus’ genoemd. Is het niet ambitieus om de mensheid te willen redden of armoede te willen uitroeien of wereldvrede te willen bewerkstelligen, of een einde aan kinderarbeid? Toch zeker ambitieuze doelen. Zou Mabel Collins echt zeggen dat hier iets mis mee is?

Het probleem met ambitie is dat het ons weg houdt van het hier en nu. ‘Awareness’ is IN op dit moment – en met reden. Onze cultuur is gericht op de toekomst. Een gedeelte van de problemen op de aandelenmarkten is dat zoveel mensen gehandeld hebben op basis van voorspellingen (weliswaar zat daar wiskunde onder, maar toch een soort profetie) dat de enige basis voor hun handelingen de verwachting van succes was. Wat ze deden werd niet getoetst aan de vraag of het wel juist was wat ze deden of de risico’s gedekt waren. En de vraag wat het effect voor de maatschappij zou zijn als het kasteel van speculatie in zou storten kwam niet op….

Ambitie haalt ons weg bij de simpele menselijke werkelijkheid. We negeren de dagelijkse kleine problemen op zoek naar iets groters. Dat werkt tot op zekere hoogte – het is nodig om vooruit te kijken om uit de problemen te komen bijvoorbeeld. Dit feit is de belangrijkste alledaagse waarheid in ‘The Secret’.

Drie wegen een pad
H.P. Blavatsky
& M. Collins,
J. Krishnamurti
Maar een theosofische leerling gaat niet voor het geld, of het succes, of het comfortabele huishouden. Althans, zo hoort het niet. Het ideaal in Licht op het Pad is Verlossing, Nirvana, Moksha, net als in Aan de Voeten van de Meester en De Stem van de Stilte. Dat wil zeggen: verlossing uit de cyclus van wedergeboorte. Een van de basisvoorwaarden voor die verlossing is de simpele afwezigheid van de wens om opnieuw te leven. Er moet geen enkel verlangen naar leven, naar liefde, naar wat dan ook over zijn. Niet dat je er daarmee bent – karma moet ook uitgewerkt worden. Maar wanneer het verlangen naar wedergeboorte weg is, wanneer het bewustzijn volledig gericht is op verlossing uit die cyclus en het zegenen van de mensheid zolang dat nog kan – dan zal juist handelen volgen, juiste gedachten zullen volgen en op een gegeven moment zal zelfs karma zelf geen obstakel meer zijn. Nu ja, zo wordt gezegd.
Stem van de stilte
H.P. Blavatsky

Maar ondertussen wordt ons gezegd: werk alsof we ambitieus zijn. Omdat het nog niet ons karma is om buiten de wereld te leven – en in de wereld levend moet onze plicht zo goed mogelijk gedaan worden.

Als je dit interessant vond, bekijk dan ook:

Verlangen & spirituele ontwikkeling: wat gedachten

Katinka Hesselink - Overpeinzende.nl — Mon, 30 Mar 2009 10:03:18 +0000

Verlangen heeft een slechte naam in veel spirituele kringen, maar in andere wordt het gezien als DE fundamentele bron van alle spirituele groei. In dat debat heb ik lange tijd in de eerste groep gestaan, maar na het lezen van I.K. Taimni’s Yoga Sutras van Patanjali, denk ik dat het belangrijkste punt is het niveau waarop je kijkt.

De yoga sutra’s
van Patanjali
I.K. Taimni
Taimni’s heeft geen makkelijke stijl – maar toch begin ik maar met een citaat – hou even vol (Eng. pp. 394-395; NL: pp. 409-410 – vertaling gemoderniseerd).

De door onze gedachten, begeerten en handelingen op gang gebrachte krachten zijn gecompliceerd van aard en brengen allerlei gevolgen teweeg, die moeilijk volledig te classificeren zijn. Maar alle laten ze een Samskara of indruk achter, die ons op de een of andere manier in de toekomst zal beperken. Zo produceren onze begeerten de potentiële energie, die ons onweerstaanbaar trekt naar de omgeving en de toestanden, waarin ze bevredigd kunnen worden. Handelingen brengen neigingen voort, die het makkelijker maken om die handelingen te herhalen in de toekomst en die als ze vaak genoeg herhaald worden, vaste gewoonten kunnen vormen. Als bovendien onze handelingen andere mensen op een of andere manier beïnvloeden, verbinden ze ons aan die mensen met karmische banden en brengen ons aangename of onaangename ervaringen. Onze gedachten produceren ook samskaras en hebben begeerten en handelingen tot resultaat, overeenkomstig hun aard.

Als we echter deze verschillende soorten van mentale en fysieke activiteiten eens analyseren, zullen we merken dat er zich aan hun basis steeds de een of andere begeerte bevindt, die het denken voortjaagt en deze gedachten en handelingen tot resultaat heeft. Begeerte in zijn meest omvattende betekenis is dus een meer fundamentele factor in ons leven dan onze gedachten en handelingen, omdat hij de verborgen kracht is, die denkvermogen en lichaam op allerlei manieren opdrijft terwille van zijn eigen bevrediging. Zodoende is het denkvermogen grotendeels het instrument van begeerten en zijn ononderbroken werkzaamheid is het gevolg van de voortdurende druk van deze begeerten. “Begeerte” is natuurlijk geen geschikt woord om die subtiele kracht te beschrijven, die het denken op diens hogere niveau voorstuwt en die het bewustzijn kluistert aan de luisterrijke werkelijkheden van de geestelijke gebieden. Het woord, dat in het Sanskrit gebezigd wordt voor deze kracht, die op alle niveaus van het denkvermogen werkt, is Vasana. … [Vasana is] de universele kracht die het denkvermogen voortdrijft en de ononderbroken reeks van diens veranderingen veroorzaakt, die het bewustzijn gevangen houdt.

Om dit citaat te kunnen begrijpen, moeten we eerst terugdenken aan de basale bewustzijnsniveaus waar de meeste spirituele tradities, inclusief theosofie, rekening mee houden. We nemen meestal aan dat verlangen of begeerte een emotie is. Misschien is dat ook zo, maar de bewustzijnsniveaus kunnen niet zo makkelijk helder van elkaar gescheiden worden als de ingrediënten van een maaltijd in de koelkast. Taimni zegt terecht dat onze verlangens onze gedachten en handelingen sturen. Andersom is ook waar: onze gedachten beinvloeden onze gevoelens en handelingen.

Taimni zegt in feite dat verlangen fundamenteler is, ook al beïnvloeden ze elkaar. Hij zegt ook dat er verlangens zijn die egoïstisch zijn, dierlijk enz. Maar dat er ook verlangens doorwerken op hogere niveaus. Hij constateert dat die verlangens nauwelijks begeerte genoemd kunnen worden in de gewone zin van het woord, maar in plaats van een ander Engels woord dan ‘desire’ te kiezen, gebruikt hij Sanskriet om het uit te leggen. Hij impliceert dat er in het Engels geen woord is dat kan helpen onderscheid te maken tussen hogere en lagere verlangens. (In het Nederlands is het net zo lastig).

Maar toch, in de psychologie is er wel zoiets: Maslow’s hiërarchie van behoeften. Deze hiërarchie begint met de meest basale behoeften: comfort, voedsel, sext etc. Dan komen, veiligheid, liefde, achting (van onszelf en van anderen) en bovenaan: zelf-realisatie – ethiek, problemen oplossen, zelfontplooiing etc. Voor ons doel is het van belang op te merken dat Maslow aan het eind van zijn leven nog een niveau toe voegde. Voorbij zelf-realisatie komt zelf-overstijging.

Psychologen dachten oorspronkelijk dat om een niveau te bereiken alle niveaus daar onder vervuld moesten zijn. Iemand heeft pas ruimte om creatief te zijn als er genoeg brood op tafel is. Maar iemand die op een hoger niveau functioneert zal alleen van voedsel alleen tijdelijk een prioriteit maken, en daarna zo snel mogelijk weer voor bijvoorbeeld zelf-expressie kiezen.

Dus, wat betekent dit allemaal voor ons? We zullen toch wel onze verlangens volgen. Het helpt om je bewust te worden van je verlangens, zodat ze gezuiverd en gestuurd kunnen worden.

De basale vraag is: bestaat die hiërarchie? Met andere woorden: zijn die behoeften werkelijk onderling afhankelijk? Armoede is in veel spirituele tradities een ideaal, en daarmee worden die mensen die dat toepassen op het laagste niveau gebracht. Betekent dit dat ze niet meer spiritueel groeien?

Ik denk dat Taimni gezegd zou hebben dat zolang het lichaam doorgaat en gezond is, de hogere niveaus kunnen functioneren.

Als je dit interessant vond, bekijk dan ook:

Het verschil tussen spirituele groei en persoonlijke ontwikkeling?

Katinka Hesselink - Overpeinzende.nl — Wed, 18 Mar 2009 11:17:35 +0000

Michael vroeg in de reacties:

Wat is het verschil tussen spirituele en persoonlijke groei eigenlijk? Ik denk ook wel dat zelfkennis misschien de enige ’spirituele’ of ‘persoonlijke’ ontwikkeling is die er is, niet?

Dit is een hele goede vraag. Afhankelijk van je spirituele referentiekader kun je er makkelijk of moeilijk over doen. Ken Wilber heeft geprobeerd het geestelijk niveau van mensen heel precies in kaart te brengen. Daarbij komt hij op (als ik het goed begrijp) acht niveaus – ofwel acht kleuren.

In de Yoga traditie worden aan Verlichting zelf (samadhi dus) niveaus toegekend. Er zijn meerdere vormen van Samadhi, en de een is beter dan de ander.

Maar in ons dagelijks taalgebruik lopen spirituele groei en persoonlijke ontwikkeling nogal door elkaar. Veel van wat spiritueel genoemd wordt, zou ik zelf persoonlijke ontwikkeling noemen. En ja, in beide speelt zelfkennis een belangrijke rol. Maar voor de volledigheid wil ik in dit stukje nog een derde stadium noemen -dan kom ik dus op drie vormen van groei of ontwikkeling:

Persoonlijke ontwikkeling
Spirituele groei
Zoektocht naar Verlichting (Moksha, Samadhi, Nirvana, Verlossing)

Persoonlijke ontwikkeling hoeft niet spiritueel te zijn. Wie een cursus pottenbakken of wilgen snoeien volgt, doet aan persoonlijke ontwikkeling. Wie zich professioneel blijft ontwikkelen, is met persoonlijke groei bezig. Psychotherapie is ook een manier om aan persoonlijke groei te doen. Alles wat helpt om beter te functioneren in het dagelijks leven – persoonlijk of professioneel – lijkt mij een vorm van persoonlijke groei.

Persoonlijke ontwikkeling hoeft niet spiritueel gekleurd te zijn. De meeste voorbeelden die ik gegeven heb zijn niet spiritueel. Maar wie een management cursus volgt, zal in sommige gevallen meditatie oefeningen krijgen. Dat betekent dat persoonlijke groei gebruik maakt van spirituele technieken. Ik vind het zelf pas spirituele groei als er sprake is van zelf transcenderen, of verwezen wordt naar een spirituele kracht, macht, god, inspiratie. Ook lijkt het me niet erg spiritueel als het doel materieel is: succes of rijkdom bijvoorbeeld.

Dus voor mij is het pas spirituele groei als mensen leren ethischer in het leven te staan en bij te dragen aan de maatschappij. Ouderwetse of nieuwe ‘normen en waarden’ moeten een rol spelen, om iets spirituele groei te maken. Ik gebruik de woorden spirituele groei zelf ook als ik praat over hoe spirituele inzichten kunnen helpen om relaties gezonder te maken en problemen te voorkomen.

Dat zou ook ‘persoonlijke groei’ genoemd kunnen worden. Voor mij klinkt persoonlijke groei egoistischer. Bij persoonlijke groei denk ik aan leren productiever te werken, om te gaan met stress, succes te hebben. Hier is helemaal niets mis mee, maar het is wel gericht op jezelf. Het gaat over in spirituele groei als mee genomen wordt wat het effect van je handelen is op anderen en hoe je daar gezonder in kunt staan.

Onder spirituele groei valt ook de steun die mensen kunnen hebben aan het gevoel op te gaan in iets groters. Bijvoorbeeld mensen die zich tot het Christendom bekeren en in Jesus de kracht vinden om over hun verslaving heen te komen. Dat ik die ervaring zelf anders zou benoemen, doet niets af aan het feit dat de persoonlijke transformatie een spirituele component heeft.

Het is een glijdende schaal tussen het ontwikkelen van verborgen kanten in jezelf (persoonlijke groei) en jezelf transformeren in opnieuw integreren (spirituele groei). Bij dat laatste zullen spirituele ervaringen vaker een rol spelen.

Boeddhisme en Hindoeisme gaan nog een stap verder: zij gaan er vanuit dat een mens verlost kan worden uit de maalstroom van dagelijkse strubbelingen – niet emoties onderdrukken, maar er niet meer door geraakt te worden. Nirvana en Moksha zijn toestanden van bewustzijn die verder gaan dan het alledaagse. Wie een van deze paden volgt, zit op de zoektocht (of queste) naar Verlichting. Dit vergt meer dan alleen ethisch leven en een gevoel dat ‘er meer is’. Daarnaast vraagt deze weg toewijding en doorzettingsvermogen. Dit pad kan alle sociale en materiele welvaart teniet doen – want uiteindelijk doen geld en status er niet toe.

Zowel persoonlijke groei als spirituele groei kunnen voor drastische veranderingen in het dagelijks leven zorgen – veranderingen van baan, nieuwe relaties, nieuwe vrienden enzovoorts. De zoektocht naar Zuiver Bewustzijn (als ik Nirvana zo mag vertalen) gaat uiteindelijk nog een stap verder: de omgeving wordt steeds minder belangrijk. Dit betekent niet automatisch dat je je in een klooster hoeft terug te trekken, maar wel dat het doel niet meer met de omgeving te maken heeft – alleen nog met je eigen innerlijke toestand. Uiteindelijk, zo zegt men, valt idee van een ‘doel’ zelfs weg.